Suy giảm thính lực do tuổi tác ngày càng phổ biến
Tuổi càng cao, khả năng nghe của con người càng giảm. Đây là hiện tượng tự nhiên được gọi là lão thính (hay lão hóa thính giác – suy giảm thính lực do tuổi tác).
Theo các nghiên cứu, khoảng 1/3 người trên 60 tuổi gặp tình trạng suy giảm thính lực. Con số này tăng lên hơn 50% ở những người trên 80 tuổi. Nam giới thường xuất hiện dấu hiệu nghe kém sớm hơn nữ giới. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến giao tiếp mà còn làm tăng nguy cơ cô lập xã hội, giảm khả năng tự chăm sóc bản thân và liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức ở người cao tuổi.
Trước đây, các nhà khoa học chủ yếu tập trung vào tế bào lông
Trong nhiều năm, phần lớn các nghiên cứu về suy giảm thính lực đều hướng đến tế bào lông trong ốc tai.
Đây là những tế bào có nhiệm vụ tiếp nhận rung động âm thanh và chuyển đổi thành tín hiệu thần kinh để truyền lên não.
Khi tuổi tác tăng lên hoặc tai phải tiếp xúc với tiếng ồn trong thời gian dài, các tế bào này dần bị tổn thương và không thể tự phục hồi. Điều này khiến khả năng nghe giảm dần theo thời gian.
Một cấu trúc khác trong tai trong đang được chú ý
Một nghiên cứu quy mô lớn gần đây cho thấy dải mạch máu của ốc tai (stria vascularis) có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình lão hóa thính giác.
Đây là lớp mô nằm bên trong ốc tai, có nhiệm vụ:
- Nuôi dưỡng các tế bào cảm nhận âm thanh.
- Duy trì môi trường dịch trong tai trong.
- Tạo ra điện thế cần thiết để các tế bào thính giác hoạt động bình thường.
Nếu cấu trúc này bị suy giảm chức năng theo tuổi tác, khả năng nghe cũng sẽ giảm, ngay cả khi nhiều tế bào lông vẫn còn tồn tại.
Nghiên cứu trên hơn 700.000 người
Để tìm hiểu nguyên nhân gây lão thính, các nhà khoa học đã thực hiện một phân tích tổng hợp trên dữ liệu của 723.266 người.
Kết quả cho thấy:
- Có 48 vị trí gen liên quan đến nguy cơ suy giảm thính lực do tuổi tác.
- Trong đó, 10 dấu ấn di truyền mới được phát hiện lần đầu.
- Nhiều gen có liên quan được biểu hiện mạnh tại dải mạch máu của ốc tai.
Điều này củng cố giả thuyết rằng dải mạch máu không chỉ có chức năng nuôi dưỡng mà còn giữ vai trò thiết yếu trong việc duy trì khả năng nghe khi con người già đi.
Di truyền không phải là yếu tố duy nhất
Các nhà nghiên cứu ước tính yếu tố di truyền có thể chiếm khoảng 36% đến 70% nguy cơ suy giảm thính lực do tuổi tác.
Tuy nhiên, nguy cơ này còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác như:
- Tiếp xúc với tiếng ồn lớn trong thời gian dài.
- Hút thuốc lá.
- Bệnh tim mạch.
- Tăng huyết áp.
- Đái tháo đường.
- Chế độ dinh dưỡng và lối sống.
Điều đó có nghĩa là dù có yếu tố di truyền, mỗi người vẫn có thể chủ động bảo vệ sức khỏe thính giác bằng cách duy trì lối sống lành mạnh và hạn chế các yếu tố nguy cơ.
Phát hiện mới mở ra hướng điều trị trong tương lai
Việc xác định thêm các gen liên quan đến lão thính mang lại nhiều triển vọng cho y học.
Trong tương lai, các nhà khoa học kỳ vọng có thể:
- Phát hiện sớm người có nguy cơ suy giảm thính lực.
- Xây dựng các chương trình phòng ngừa cá nhân hóa.
- Phát triển thuốc tác động vào đúng cơ chế gây bệnh.
- Nghiên cứu các liệu pháp gen nhằm làm chậm quá trình lão hóa của tai trong.
Mặc dù còn cần nhiều thời gian để ứng dụng vào thực tế, đây được xem là bước tiến quan trọng trong lĩnh vực thính học.
Những dấu hiệu cảnh báo lão thính
Suy giảm thính lực do tuổi tác thường diễn ra từ từ nên rất dễ bị bỏ qua.
Bạn nên kiểm tra thính lực nếu thường xuyên gặp các biểu hiện như:
- Phải yêu cầu người khác nhắc lại nhiều lần.
- Khó hiểu lời nói ở nơi đông người.
- Tăng âm lượng tivi hoặc điện thoại.
- Khó nghe giọng nói nhỏ hoặc giọng trẻ em.
- Thường xuyên bị ù tai.
- Cảm thấy việc trò chuyện trở nên mệt mỏi.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, việc kiểm tra thính lực định kỳ ở người lớn tuổi giúp phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Máy trợ thính vẫn là giải pháp hiệu quả hiện nay
Mặc dù các nghiên cứu về di truyền và tái tạo thính giác đang mang đến nhiều hy vọng, máy trợ thính vẫn là phương pháp hỗ trợ hiệu quả nhất đối với phần lớn người bị lão thính hiện nay.
Các dòng máy trợ thính thế hệ mới có khả năng:
- Khuếch đại âm thanh theo từng dải tần số bị suy giảm.
- Làm nổi bật lời nói.
- Giảm tiếng ồn môi trường.
- Tự động thích nghi với nhiều không gian nghe khác nhau.
- Kết nối không dây với điện thoại, tivi và các thiết bị thông minh.
Quan trọng hơn, việc đeo máy trợ thính sớm giúp não bộ tiếp tục nhận được đầy đủ tín hiệu âm thanh, từ đó hỗ trợ duy trì khả năng giao tiếp và giảm nguy cơ suy giảm nhận thức ở người cao tuổi.
Chủ động chăm sóc thính giác từ hôm nay
Lão thính không thể tránh khỏi hoàn toàn, nhưng có thể được phát hiện sớm và kiểm soát hiệu quả nếu người bệnh chủ động kiểm tra sức khỏe thính giác.
Tại Trợ thính Paris Hearing, gần Bệnh viện E, khách hàng được đo kiểm thính lực bằng hệ thống thiết bị hiện đại, đánh giá toàn diện tình trạng nghe và được tư vấn lựa chọn máy trợ thính phù hợp với từng mức độ suy giảm thính lực. Đội ngũ chuyên gia sẽ hiệu chỉnh thiết bị theo kết quả đo cá nhân, giúp người dùng nghe rõ hơn và duy trì chất lượng cuộc sống.
Kết luận
Phát hiện về vai trò của dải mạch máu trong ốc tai đã mở ra góc nhìn mới về nguyên nhân gây suy giảm thính lực do tuổi tác. Thay vì chỉ tập trung vào tế bào lông, các nhà khoa học cho rằng nhiều cấu trúc khác của tai trong cũng góp phần quyết định khả năng nghe khi con người già đi.
Trong khi chờ đợi những phương pháp điều trị mới từ nghiên cứu di truyền và y học tái tạo, việc phát hiện sớm, kiểm tra thính lực định kỳ và sử dụng máy trợ thính đúng thời điểm vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ khả năng nghe. Nếu bạn hoặc người thân có dấu hiệu nghe kém, hãy liên hệ Trợ thính Paris Hearing, gần Bệnh viện E để được tư vấn và trải nghiệm các giải pháp chăm sóc thính giác hiện đại.
